W 2013 roku zespół badaczy pod kierownictwem Yvesa-Alexandre'a de Montjoye'a przeanalizował dane dotyczące mobilności 1,5 miliona użytkowników telefonii komórkowej. Wyniki okazały się zaskakujące. Naukowcy wykazali, że zaledwie cztery punkty czasowo-lokalizacyjne (informacje o tym, gdzie znajdowała się dana osoba w określonym czasie) wystarczają do jednoznacznej identyfikacji 95 proc. użytkowników w anonimowym zbiorze danych.

Oznacza to, że nawet pozornie niewinne informacje o naszej lokalizacji mogą pozwolić na odtworzenie codziennych tras, miejsc pracy czy zamieszkania. Badanie zostało opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Scientific Reports”.

Cyberbezpieczeństwo hasłem przyszłości. Każdego dnia zostawiamy coraz więcej cyfrowych śladów

Problem staje się jeszcze bardziej istotny, jeśli spojrzymy na skalę korzystania z Internetu. Według raportu Digital 2025 przygotowanego przez DataReportal przeciętny użytkownik korzysta regularnie z niemal siedmiu różnych platform społecznościowych miesięcznie. Z kolei średni czas spędzany w mediach społecznościowych wynosi około 2 godzin i 20 minut dziennie. Każde polubienie, komentarz, wyszukiwanie czy obejrzany film stają się częścią cyfrowego śladu użytkownika. W Polsce skala zjawiska jest szczególnie widoczna. Na początku 2025 roku z internetu korzystało 34,5 mln osób, co odpowiadało niemal 90 proc. populacji kraju.

Co ciekawe, podobne wyniki uzyskano również w nowszych badaniach dotyczących korzystania ze smartfonów. Analiza danych 3,5 miliona użytkowników wykazała, że już informacja o czterech używanych aplikacjach pozwalała na identyfikację ponad 91 proc. osób w badanej grupie. Badacze podkreślają, że wzorce korzystania z aplikacji są dla każdego użytkownika na tyle charakterystyczne, że stają się swoistym „cyfrowym odciskiem palca”.

Dane interesują nie tylko reklamodawców

Pozostawiane przez nas informacje są cenne dla firm technologicznych, które wykorzystują je do personalizacji reklam i usług. Jednak te same dane mogą zainteresować również cyberprzestępców.

Informacje publikowane w mediach społecznościowych, dane lokalizacyjne czy historia aktywności online mogą zostać wykorzystane podczas prób wyłudzeń, kradzieży tożsamości lub przygotowywania spersonalizowanych ataków socjotechnicznych. Im więcej informacji o użytkowniku znajduje się w sieci, tym łatwiej stworzyć wiarygodny scenariusz oszustwa.

To jednak tylko jedna strona medalu. Te same dane coraz częściej pomagają w wykrywaniu sprawców przestępstw.

Analiza aktywności internetowej, danych z telefonów komórkowych czy informacji lokalizacyjnych stała się ważnym elementem współczesnych postępowań prowadzonych przez organy ścigania. Z tego też powodu rośnie znaczenie specjalistów zajmujących się cyberprzestępczością, informatyką śledczą i analizą danych cyfrowych. W świecie, w którym każdy użytkownik pozostawia po sobie tysiące cyfrowych śladów, umiejętność ich właściwej interpretacji staje się jedną z kluczowych kompetencji związanych z bezpieczeństwem.

Kryminologia studia Rzeszów. WSPiA stawia na praktykę

To właśnie dlatego coraz większym zainteresowaniem cieszą się studia z zakresu kryminologii. Kierunek ten pozwala zrozumieć mechanizmy współczesnej przestępczości, poznać metody wykorzystywane przez organy ścigania oraz nauczyć się analizowania śladów pozostawianych zarówno w świecie rzeczywistym, jak i cyfrowym.

Studenci Kryminologii w WSPiA zdobywają te kompetencje nie tylko podczas zajęć teoretycznych, ale również w trakcie warsztatów i ćwiczeń praktycznych prowadzonych przez ekspertów związanych z bezpieczeństwem, wymiarem sprawiedliwości i służbami mundurowymi. Poznają zagadnienia związane m.in. z profilowaniem kryminalnym, cyberprzestępczością, informatyką śledczą, analizą śladów czy nowoczesnymi technologiami wykorzystywanymi w kryminalistyce.

Istotnym elementem kształcenia jest także dostęp do specjalistycznej infrastruktury. Studenci korzystają z Podkarpackiego Centrum Kryminalistyki, Kryminologii i Medycyny Sądowej oraz laboratorium Cyber Crime, gdzie uczą się prowadzenia oględzin miejsca zdarzenia w wirtualnej rzeczywistości, zabezpieczania materiału dowodowego oraz wykorzystywania nowoczesnych narzędzi wspierających pracę śledczych.

W świecie, w którym coraz więcej informacji o człowieku znajduje się w przestrzeni cyfrowej, umiejętność ich analizowania i właściwej interpretacji staje się jedną z najcenniejszych kompetencji związanych z bezpieczeństwem. To właśnie takie umiejętności rozwijają przyszli kryminolodzy.