30 maja 2026 r. studenci I roku studiów II stopnia na kierunku kryminologia (studia niestacjonarne) uczestniczyli w wyjątkowym wydarzeniu edukacyjnym poświęconym problematyce nielegalnego handlu gatunkami chronionymi. Centralnym punktem spotkania była debata oksfordzka oparta na tezie: „Głównym czynnikiem napędzającym nielegalny handel gatunkami chronionymi jest globalny popyt konsumencki”.

Zanim jednak uczestnicy stanęli do merytorycznego sporu, wzięli udział w specjalistycznym wykładzie poświęconym konwencji CITES – międzynarodowemu porozumieniu regulującemu handel dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem.

Konwencja CITES i nielegalny handel gatunkami chronionymi. Studenci kryminologii poznali problem od strony praktycznej

Wykład poprowadziła st. rachm. Monika Markowicz, młodszy ekspert Służby Celno-Skarbowej z Oddziału Celnego w Medyce, oddelegowana przez Izbę Administracji Skarbowej w Rzeszowie. Prelegentka przedstawiła najważniejsze założenia konwencji CITES, omówiła klasyfikację gatunków objętych ochroną oraz procedury związane z legalnym i nielegalnym przewozem okazów przez granice państwowe. Szczególną uwagę poświęciła sankcjom grożącym za naruszenie przepisów oraz zadaniom realizowanym przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w zakresie wykrywania i zwalczania tego rodzaju przestępczości.

Istotnym elementem wykładu były przykłady zaczerpnięte z codziennej praktyki funkcjonariuszy pełniących służbę na przejściach granicznych. Studenci poznali rzeczywiste przypadki ujawnionych prób przemytu, metody wykrywania nielegalnie przewożonych okazów oraz wyzwania dowodowe pojawiające się w tego typu postępowaniach.

Eksponaty zatrzymane na granicy. Studenci zobaczyli dowody z prawdziwych spraw

Po części wykładowej uczestnicy mieli okazję porozmawiać ze st. rachm. Andrzejem Prymonem, młodszym ekspertem Służby Celno-Skarbowej z Oddziału Celnego w Medyce. Spotkanie przybrało formę otwartej dyskusji dotyczącej specyfiki służby, kontroli celnych oraz praktycznych aspektów ścigania przestępstw związanych z naruszeniem przepisów CITES.

Duże zainteresowanie wzbudził również pokaz eksponatów zatrzymanych podczas prób nielegalnego przewozu przez granicę. Studenci mogli z bliska obejrzeć m.in. skóry niedźwiedzia i węży, wyroby wykonane z chronionych gatunków zwierząt, w tym buty i torebki, a także muszle zagrożonych organizmów. Wszystkie prezentowane przedmioty pochodziły z rzeczywistych interwencji prowadzonych przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej.

Dzięki bezpośredniemu kontaktowi z autentycznymi dowodami rzeczowymi uczestnicy mogli lepiej zrozumieć skalę zjawiska oraz konsekwencje prawne związane z nielegalnym handlem gatunkami chronionymi. Nie zabrakło również pytań dotyczących procedur zatrzymań, zabezpieczania materiału dowodowego oraz dalszego toku postępowania karnego.

Debata oksfordzka o przyczynach nielegalnego handlu gatunkami chronionymi

Zdobytą wiedzę studenci wykorzystali podczas debaty oksfordzkiej. Zadaniem uczestników było zajęcie stanowiska wobec postawionej tezy, przygotowanie argumentacji oraz prowadzenie rzeczowej polemiki z przeciwnikami. W swoich wystąpieniach odwoływali się zarówno do wiedzy teoretycznej, jak i przykładów poznanych podczas wykładu oraz prezentacji eksponatów.

Wystąpienia oceniało jury w składzie: dr hab. prof. WSPiA Anna Świerczewska-Gąsiorowska, mec. Agnieszka Kubicka, st. rachm. Monika Markowicz oraz st. rachm. Andrzej Prymon. Ocenie podlegały nie tylko kompetencje merytoryczne uczestników, ale również umiejętność budowania argumentacji, logicznego wywodu, reagowania na kontrargumenty, precyzja językowa oraz kultura wypowiedzi.

Spotkanie było przykładem praktycznego kształcenia, które pozwala studentom konfrontować wiedzę akademicką z doświadczeniami ekspertów na co dzień zajmujących się zwalczaniem przestępczości. Uczestnicy mogli nie tylko poznać mechanizmy funkcjonowania systemu ochrony gatunków zagrożonych, ale również zobaczyć, jak przepisy prawa przekładają się na działania służb państwowych.

Jak podkreślali sami studenci, wydarzenie pozwoliło spojrzeć na problem nielegalnego handlu gatunkami chronionymi z perspektywy praktyków oraz uświadomiło, że skuteczna walka z tym procederem wymaga nie tylko działań organów ścigania, ale także odpowiedzialnych postaw konsumenckich.