Czerwcowe posiedzenie Podkarpackiego Forum Myśli Prawniczej zgromadziło przedstawicieli środowiska naukowego, sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych oraz studentów zainteresowanych współczesnymi wyzwaniami stojącymi przed polskim systemem prawnym. Gościem specjalnym wydarzenia był Waldemar Żurek, Minister Sprawiedliwości, który przedstawił swoją ocenę aktualnej sytuacji wymiaru sprawiedliwości oraz kierunków planowanych reform.

- Gościliśmy dwóch byłych ministrów sprawiedliwości, prokuratora krajowego. Chcieliśmy zakończyć ten rok akademicki najmocniejszym akcentem, czyli udziałem pana ministra Waldemara Żurka. To nam się udało i dlatego, jak państwo widzicie, całe środowisko prawnicze Podkarpacia jest dziś reprezentowane - mówił Rektor WSPiA prof. Jerzy Posłuszny.

Minister Sprawiedliwości spotkał się ze studentami WSPiA. Rzeszów miastem przyszłości

Przed rozpoczęciem Podkarpackiego Forum Myśli Prawniczej Waldemar Żurek spotkał się ze studentami WSPiA Rzeszowskiej Szkoły Wyższej. Rozmowa miała charakter otwartego spotkania, podczas którego uczestnicy mogli nie tylko wysłuchać opinii Ministra Sprawiedliwości na temat najważniejszych wyzwań stojących obecnie przed polskim wymiarem sprawiedliwości, ale również aktywnie uczestniczyć w dyskusji. Studenci zadawali pytania dotyczące funkcjonowania państwa prawa, bezpieczeństwa Polski, przyszłości sądownictwa oraz planowanych reform, które w najbliższych latach mogą zmienić sposób działania instytucji odpowiedzialnych za wymierzanie sprawiedliwości.

Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się kwestie związane z przyszłością zawodów prawniczych. Studenci pytali o kierunki zmian w systemie prawnym, rolę nowych technologii w pracy prawników oraz wyzwania, z jakimi będą mierzyć się osoby rozpoczynające swoją karierę zawodową w najbliższych latach. Dyskusja koncentrowała się również wokół pytania, jak będzie wyglądało polskie prawo za kilka czy kilkanaście lat – w czasie, gdy obecni studenci będą już wykonywać zawody sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych czy urzędników administracji publicznej.

- Ten rząd zrobi wszystko, abyście mogli bezpiecznie studiować, a później bezpiecznie pracować. Wystarczy spojrzeć na Ukrainę sprzed wojny. Gospodarka rozwijała się bardzo dynamicznie, PKB rosło, ludzie zakładali firmy i inwestowali. Oczywiście występowały tam problemy związane z korupcją, ale państwo rozwijało się bardzo szybko. Potem przyszła wojna i wiele z tych osiągnięć zostało zniszczonych. Dlatego dziś naszym absolutnym priorytetem jest bezpieczeństwo. Musimy zabezpieczyć Polskę przed wojną – mówił Minister Sprawiedliwości.

Spotkanie stało się okazją do wymiany poglądów na temat konieczności dostosowywania prawa do dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości społecznej, gospodarczej i technologicznej. Rozmawiano o wpływie nowych zagrożeń na funkcjonowanie państwa, znaczeniu bezpieczeństwa prawnego obywateli oraz potrzebie budowania nowoczesnych instytucji publicznych. Minister odpowiadał na pytania studentów, zachęcając ich jednocześnie do aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym i zainteresowania procesami kształtującymi przyszłość polskiego systemu prawnego. Wspomniał przy tym o ogromnym przywileju studiowania właśnie w Rzeszowie, jako flagowym miejscu w kontekście dynamicznie rozwijającej się gospodarki polskiej:

- Rzeszów pełni dziś bardzo ważną rolę logistyczną w kontekście wojny na Ukrainie, ale jednocześnie rozwija się gospodarczo i społecznie w imponującym tempie. To wzór dla wielu innych miast w Polsce i Europie.

Dla studentów WSPiA była to wyjątkowa okazja do bezpośredniej rozmowy z osobą odpowiedzialną za funkcjonowanie resortu sprawiedliwości, poznania kulis prowadzonych obecnie prac legislacyjnych oraz skonfrontowania własnych oczekiwań wobec przyszłości prawa z perspektywą praktyka uczestniczącego w procesie tworzenia i wdrażania zmian w wymiarze sprawiedliwości.

Podkarpackie Forum Myśli Prawniczej. Waldemar Żurek o odbudowie praworządności

Następnie Minister Sprawiedliwości wziął udział w posiedzeniu Podkarpackiego Forum Myśli Prawniczej. To jedno z najważniejszych wydarzeń organizowanych przez WSPiA, od lat tworzące przestrzeń do merytorycznej dyskusji o współczesnym prawie, funkcjonowaniu instytucji państwa oraz wyzwaniach stojących przed wymiarem sprawiedliwości.

Wprowadzając uczestników w tematykę spotkania, Minister podkreślał, że współczesne państwo prawa powinno być oceniane przede wszystkim przez pryzmat obywatela i jego prawa do rzetelnego sądu. Zwrócił uwagę, że wieloletnie spory dotyczące funkcjonowania instytucji państwowych doprowadziły do sytuacji, w której część obywateli zaczęła kwestionować stabilność systemu prawnego i pewność wydawanych rozstrzygnięć.

- Nie wolno nam zapominać, że sądy, prokuratura i prawnicy nie istnieją dla samych siebie. To nie jest sztuka dla sztuki. Jesteśmy po to, aby państwo dobrze funkcjonowało i aby obywatele czuli się w nim bezpiecznie – podkreślał Minister.

Odbudowa praworządności i reforma KRS. "Musimy cały czas myśleć o obywatelu"

Jednym z głównych tematów spotkania była kwestia odbudowy praworządności oraz przyszłości Krajowej Rady Sądownictwa. Waldemar Żurek przypomniał, że przygotowany przez jego zespół projekt ustawy dotyczącej KRS miał zakończyć wieloletni spór wokół funkcjonowania tego organu i przywrócić rozwiązania zgodne z konstytucyjnymi standardami oraz europejskim orzecznictwem.

Minister wskazywał, że mimo przygotowania kompleksowych rozwiązań legislacyjnych nie udało się doprowadzić do ich wejścia w życie. W jego ocenie jednym z najpoważniejszych problemów pozostaje brak współpracy pomiędzy rządem a Kancelarią Prezydenta, co utrudnia przeprowadzanie głębszych reform ustrojowych.

Wydaje mi się, że w tym gigantycznym sporze, który toczy się dziś w Polsce, musimy cały czas myśleć o obywatelu. O tym, co chcielibyśmy dla niego zrobić. Jak wyprostować te ścieżki. Czy jest to możliwe. Jaka jest perspektywa czasowa. Co nam się uda. Czy demokracja w ogóle przetrwa – zaznaczył.

W trakcie dyskusji szeroko odnosił się również do procesu wyboru nowych członków Krajowej Rady Sądownictwa oraz konieczności odbudowy społecznego zaufania do instytucji odpowiedzialnych za funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości.

Trybunał Konstytucyjny i przyszłość instytucji państwa. Odbudowa pozycji instytucji

Znaczną część wystąpienia poświęcono również sytuacji Trybunału Konstytucyjnego. Minister podkreślał, że jeszcze kilkanaście lat temu polski Trybunał był uznawany za jedną z najbardziej cenionych instytucji tego typu w Europie:

- Teraz musimy odpowiedzieć sobie na pytanie, jak tę pozycję odbudować. Dlatego potrzebujemy nie tylko dobrych prawników. Potrzebujemy ludzi, którzy mają charakter i nie odpuszczą w trudnej sytuacji.

Waldemar Żurek zwracał uwagę, że proces ten wymaga nie tylko zmian legislacyjnych, ale również zaangażowania osób gotowych do podejmowania odpowiedzialności za funkcjonowanie najważniejszych instytucji publicznych.

Jak usprawnić działanie sądów? "Sędzia musi mieć odpowiednie wsparcie"

Wiele miejsca poświęcono praktycznym problemom funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Minister wskazywał, że jednym z największych wyzwań pozostaje przewlekłość postępowań oraz przeciążenie sądów:

Podczas dyskusji podkreślano, że skuteczna reforma nie może ograniczać się wyłącznie do zwiększania liczby sędziów. Równie istotne jest zapewnienie odpowiedniego wsparcia organizacyjnego, rozwój cyfryzacji oraz zwiększenie liczby asystentów i referendarzy wspierających pracę sądów:

- Dlaczego są kraje, które mają znacznie mniej sędziów niż Polska, a ich system działa sprawniej? Bo sędzia musi mieć odpowiednie wsparcie. Musi mieć asystenta. Musi mieć zinformatyzowany system. Musi pracować na zdigitalizowanych aktach. Musi mieć odpowiednie wsparcie personelu pomocniczego – referendarzy, sekretariatów i asystentów

W odpowiedzi na pytania uczestników Minister zapowiedział dalsze działania związane z rozszerzaniem kompetencji referendarzy sądowych oraz wdrażaniem rozwiązań informatycznych, które mają ograniczyć formalizację postępowań i przyspieszyć rozpoznawanie spraw.

Istotnym wątkiem spotkania była również długo oczekiwana ustawa dotycząca biegłych sądowych. Minister poinformował, że projekt jest już przygotowany, jednak jego wdrożenie uzależnione pozostaje od możliwości finansowych państwa.

Jak podkreślał, obecny system wymaga gruntownej przebudowy zarówno pod względem organizacyjnym, jak i finansowym. W jego ocenie konieczne jest stworzenie centralnego systemu koordynacji pracy biegłych oraz podniesienie wynagrodzeń, aby do współpracy z wymiarem sprawiedliwości przyciągnąć najlepszych specjalistów.

Bezpieczeństwo jako fundament rozwoju gospodarczego kraju

Choć spotkanie koncentrowało się przede wszystkim na kwestiach prawnych, Minister Sprawiedliwości odniósł się również do zagadnień związanych z bezpieczeństwem państwa. Wskazywał na zmieniające się uwarunkowania geopolityczne, rozwój nowych technologii wykorzystywanych w konfliktach zbrojnych oraz konieczność wzmacniania potencjału obronnego Polski.

- W momencie, gdy obywatel nie czuje się bezpiecznie, ponieważ nie ma instytucjonalnej ochrony, nawet dobrze rozwijająca się gospodarka nie daje stabilności – podkreślił Minister.

Jednocześnie podkreślał, że bezpieczeństwo pozostaje warunkiem dalszego rozwoju społecznego i gospodarczego kraju.

Spotkanie z Waldemarem Żurkiem miało charakter otwartej dyskusji. Uczestnicy wydarzenia zadawali pytania dotyczące funkcjonowania sądów, prokuratury, asesorów sądów administracyjnych, cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości oraz planowanych zmian legislacyjnych. Samo czerwcowe posiedzenie Podkarpackiego Forum Myśli Prawniczej natomiast po raz kolejny potwierdziło, że WSPiA Rzeszowska Szkoła Wyższa pozostaje miejscem ważnych debat poświęconych funkcjonowaniu państwa prawa oraz wyzwaniom stojącym przed współczesnym wymiarem sprawiedliwości.