Konferencja „Bezpieczne dziecko - skuteczna ochrona przed krzywdzeniem i zaniedbaniem w środowisku wychowawczym” odbyła się 15 maja 2026 roku w WSPiA Rzeszowskiej Szkole Wyższej, zyskując status forum wymiany doświadczeń i poglądów przedstawicieli różnych środowisk, dla których ochrona praw dziecka pozostaje jednym z kluczowych obszarów działalności. Wystąpienia inauguracyjne oraz kolejne prelekcje ukazały zarówno złożoność analizowanego problemu, jak i potrzebę ścisłej współpracy pomiędzy instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo najmłodszych.

Organizatorem Konferencji była WSPiA Rzeszowska Szkoła Wyższa we współpracy z Radą Terenową do Spraw Społecznej Readaptacji i Pomocy Skazanym dla obszaru województwa podkarpackiego, wpisując się w obchody 30-lecia Uczelni. Wydarzenie zostało objęte patronatem honorowym Wiceministry Sprawiedliwości Marii Ejchart oraz Wojewody Podkarpackiego Teresy Kubas-Hul.

Bezpieczeństwo dziecka jako wartość nadrzędna

Sympozjum otworzył Rektor WSPiA prof. Jerzy Posłuszny, zwracając uwagę na interdyscyplinarny charakter problematyki bezpieczeństwa dzieci oraz konieczność zaangażowania wszystkich podmiotów współtworzących system ich ochrony:

- Problematyka ochrony bezpieczeństwa dziecka oraz przeciwdziałania zagrożeniom nie ma granic merytorycznych. Oznacza to, że wszyscy jesteśmy zobowiązani ją podejmować. Nie tylko osoby bezpośrednio pracujące z dziećmi – nauczyciele czy szkoła – ale również wszyscy uczestnicy systemu wychowawczego: organy państwa, sądy, prokuratura, policja, a także uczelnie. Dlatego też goszczą Państwo dziś w naszej Uczelni jako symbolu interdyscyplinarnego podejścia do problematyki bezpieczeństwa dzieci. Część z Państwa wie, że wraz z panią kurator od kilku lat realizujemy ważny program – Podkarpacki Model Edukacji na rzecz Bezpieczeństwa Młodzieży. Dzisiejsza konferencja wpisuje się w ten projekt. Rzeczywistość niestety zmienia się na niekorzyść. Wszyscy to dostrzegamy. Coraz więcej wyzwań pojawia się w kontekście wpływu otoczenia na młode pokolenie, zarówno w przestrzeni Internetu, jak i w relacjach społecznych. To wszystko wymaga analizy, badań i odpowiedniej reakcji. Cieszę się, że system, który funkcjonuje, reaguje na te zjawiska – choć zawsze można zrobić więcej i lepiej. Właśnie temu służy dzisiejsza konferencja: aby jeszcze skuteczniej odpowiadać na niekorzystne zjawiska dotykające dzieci i młodzież.

Głos Zabrał także Arkadiusz Trojanowski, Przewodniczący Rady Terenowej do Spraw Społecznej Readaptacji i Pomocy Skazanym oraz Prezes Sądu Okręgowego w Krośnie. Zwrócił przy tym szczególną uwagę na konieczność budowania trwałej i odpowiedzialnej współpracy międzyinstytucjonalnej jako fundamentu skutecznej ochrony dzieci przed przemocą i zaniedbaniem:

- Problematyka przemocy i zaniedbania wobec dzieci wymaga nie tylko wiedzy i odpowiednich procedur, ale przede wszystkim współpracy, wrażliwości oraz odpowiedzialności wszystkich instytucji. Wierzę, że dzisiejsza konferencja stanie się przestrzenią wartościowej wymiany doświadczeń, dobrych praktyk oraz merytorycznej dyskusji nad skutecznymi rozwiązaniami służącymi ochronie najmłodszych. Szczególnie cenne jest spotkanie przedstawicieli różnych środowisk i instytucji. Tylko wspólne działania mogą przynieść realne efekty i zapewnić dzieciom poczucie bezpieczeństwa.

Do wskazanych zagadnień odniosła się również Wojewoda Podkarpacki Teresa Kubas-Hul, akcentując konieczność traktowania bezpieczeństwa dziecka jako wartości nadrzędnej oraz potrzebę ciągłej refleksji nad skutecznością podejmowanych działań ochronnych:

- Ogromnie cieszy mnie, że w jednej przestrzeni spotykają się przedstawiciele instytucji, które w swoich działaniach odpowiadają za ochronę i bezpieczeństwo mieszkańców, a w szczególności dzieci. Wymiana dobrych praktyk to przestrzeń, w której możemy wypracować jeszcze skuteczniejsze rozwiązania. Na pytanie, jak układa się współpraca między instytucjami – także tymi z obszaru pomocy społecznej – odpowiadam zawsze tak samo: zawsze można zrobić więcej. Wiemy, że dzieci i młodzież w rodzinie, w szkole i przestrzeni publicznej mierzą się z różnymi zagrożeniami. Najtrudniejsze momenty to te, w których dochodzi do tragedii – gdy dziecko traci zdrowie lub życie. Wtedy zadajemy sobie pytanie: czy zrobiliśmy wszystko, aby temu zapobiec? Życie i zdrowie dziecka to wartości najwyższe.

Wątek uzupełniła ponadto Podkarpacki Kurator Oświaty Dorota Nowak-Maluchnik, która zwróciła uwagę na konieczność otwartego podejmowania tematu przemocy wobec dzieci, także tej ukrytej i trudnej do zdiagnozowania, podkreślając rolę szkoły jako miejsca pierwszego kontaktu i często jedynej bezpiecznej przestrzeni dla dziecka:

Jako dyrektor szkoły miałam do czynienia z taką sytuacją: uczeń przyjechał do szkoły w samych skarpetkach, na rowerze, po południu. Powiedział, że nie wróci do domu. Dziecko się bało. Nie chodziło o przemoc fizyczną – to była przemoc psychiczna, strach przed powrotem, przed krzykiem, groźbami. Czy nie powinniśmy o tym rozmawiać? Łatwo mówi się o hejcie w szkole, o przemocy rówieśniczej, ale czy równie często mówimy o tym, że dziecko może nie czuć się bezpiecznie w domu? Państwo wiedzą, że tak bywa. Czasem szkoła staje się dla dziecka jedynym bezpiecznym miejscem. Z drugiej strony my, dyrektorzy i nauczyciele, często spotykamy się z oporem. Kiedy próbujemy reagować, zwracać uwagę rodzicom, podejmować działania, zdarza się, że jesteśmy straszeni pozwami. Dlatego tak ważne jest, aby mówić o tym otwarcie. Potrzebujemy wsparcia służb i sprawnego działania systemu. Są sytuacje, które wymagają natychmiastowych decyzji. Dzieci nie mogą czekać miesiącami. Moja prośba jest prosta – działajmy szybko. Wspierajmy się wzajemnie.

Skuteczna ochrona dziecka w kontekście idei współpracy interdyscyplinarnej

Po oficjalnym rozpoczęciu wydarzenia oraz przedstawieniu jego głównych założeń uczestnicy zostali wprowadzeni w problematykę spotkania – zarówno od strony systemowej, jak i praktycznej, z wyraźnym zaakcentowaniem potrzeby współdziałania wielu instytucji.

Pierwszy blok merytoryczny skoncentrowany był na zagadnieniu skutecznej ochrony dziecka w kontekście idei współpracy interdyscyplinarnej. Wystąpienia przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości Matusza Korzeniowskiego, Z-cy Dyrektora Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości, oraz Małgorzaty Wojciechowskiej, psycholog, biegłej z zakresu psychologii sądowej, ekspertki w Departamencie spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości, ukazały złożoność mechanizmów interwencji oraz znaczenie spójnego działania podmiotów zaangażowanych w system ochrony dziecka. Bezpośrednio po tej części odbyła się moderowana dyskusja, która pozwoliła uczestnikom na wymianę doświadczeń oraz odniesienie prezentowanych zagadnień do realiów codziennej praktyki.

Udział służb zaangażowanych w procedurę odebrania dziecka

Kolejna część spotkania przybrała formę paneli dyskusyjnych ukierunkowanych na konkretne, często trudne aspekty funkcjonowania systemu. Pierwszy z nich poświęcono udziałowi służb w procedurze odebrania dziecka, ujmując to zagadnienie przede wszystkim z perspektywy praktycznej. W dyskusji wzięli udział przedstawiciele sądownictwa, pomocy społecznej, środowiska akademickiego oraz służb mundurowych:

• Sędzia Beata Sawińska - Prezes Sądu Rejonowego w Sanoku,
• dr Katarzyna Tkaczyk-Rymanowska - wykładowca WSPiA,
• Katarzyna Kowal - Dyrektor PCPR w Przeworsku,
• podinsp. Elżbieta Siupik - wojewódzki koordynator procedury "Niebieskie Karty", Wydział Prewencji KWP w Rzeszowie,
• nadkom. Monika Hędrzak - wojewódzki koordynator komórek ds. nieletnich i patologii,  Wydział Prewencji KWP w Rzeszowie.

Pozwoliło to na uchwycenie wielowymiarowości tego procesu – od decyzji formalnych po działania podejmowane w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji.

Problematyka dzieci cudzoziemców na terenie Polski - ochrona prawna i rola instytucji

Drugi panel skoncentrował się na problematyce dzieci cudzoziemców przebywających na terenie Polski. W dyskusji wzięli udział:

• Mjr SG Jan Karpiński - Kierownik Grupy do Spraw Cudzoziemców PSG Rzeszów Jasionka,
• Lucyna Małek-Adamiak - Starszy Wizytator Kuratorium Oświaty w Rzeszowie,
• Joanna Moczarska-Szal - Sędzia Rodzinny Sądu Rejonowego w Przemyślu.

Wystąpienia panelistów ukazały zarówno wyzwania związane z zapewnieniem im ochrony prawnej, jak i rolę poszczególnych instytucji w budowaniu systemu wsparcia uwzględniającego ich szczególną sytuację. Podjęta w tej części refleksja zwróciła uwagę na konieczność dostosowania istniejących rozwiązań do dynamicznie zmieniających się uwarunkowań społecznych i migracyjnych.

Konferencję zwieńczyła dyskusja podsumowująca, podczas której wybrzmiały najważniejsze wnioski płynące z całodziennej debaty. Wśród nich szczególnie silnie akcentowano potrzebę skrócenia czasu reakcji instytucji w sytuacjach zagrożenia dobra dziecka, wzmocnienia realnego wsparcia dla osób pierwszego kontaktu - zwłaszcza nauczycieli i pracowników pomocy społecznej - oraz dalszego doprecyzowania procedur tak, aby były one nie tylko formalnie poprawne, lecz przede wszystkim skuteczne w działaniu. Zgodnie podkreślano, że nawet najlepiej zaprojektowany system nie spełni swojej roli bez wrażliwości, odpowiedzialności i gotowości do podejmowania decyzji w konkretnych, często dramatycznych sytuacjach.