II posiedzenie Podkarpackiego Forum Myśli o Bezpieczeństwie odbyło się pod hasłem „Rola sztucznej inteligencji w systemie bezpieczeństwa”. Dyskusja była jednym z wydarzeń towarzyszących XIII Podkarpackiemu Młodzieżowemu Świętu Bezpieczeństwa, zorganizowanemu przez WSPiA. Wzięli w niej udział eksperci reprezentujący środowisko naukowe, Siły Zbrojne RP, Policję oraz wymiar sprawiedliwości.

Debatę poprowadziła dr hab. Anna Świerczewska-Gąsiorowska, prof. WSPiA – Prorektor WSPiA, która na wstępie zwróciła uwagę na dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji i jej coraz szersze zastosowanie w codziennym życiu oraz działalności instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.

– Sztuczna inteligencja jest już obecna niemal w każdym obszarze naszego życia. Coraz częściej wykorzystuje się ją również w działaniach służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo. Pytanie nie brzmi więc, czy będzie ona stosowana, ale w jaki sposób powinniśmy z niej korzystać, aby zwiększała skuteczność działań, a jednocześnie nie stwarzała nowych zagrożeń – podkreśliła prof. Anna Świerczewska-Gąsiorowska, wskazując główne zagadnienia debaty.

Sztuczna inteligencja na współczesnym polu walki

Jednym z najważniejszych tematów dyskusji było wykorzystanie sztucznej inteligencji podczas konfliktów zbrojnych, w szczególności wojny w Ukrainie. O tym, jak nowe technologie zmieniają sposób prowadzenia działań militarnych, mówił prof. dr hab. Maciej Marszałek z Uniwersytetu w Siedlcach, wieloletni oficer Sił Powietrznych RP i wykładowca WSPiA.

Ekspert wskazywał, że doświadczenia wojny w Ukrainie stanowią niezwykle ważne źródło wiedzy dla państw NATO. Szczególnego znaczenia nabierają autonomiczne systemy bezzałogowe, drony oraz rozwiązania pozwalające na błyskawiczną analizę informacji pochodzących z wielu źródeł.

– Współczesne pole walki charakteryzuje się ogromną dynamiką. Czas podejmowania decyzji ma kluczowe znaczenie. Sztuczna inteligencja może analizować ogromne ilości danych, wybierać informacje najważniejsze i proponować dowódcy możliwe warianty działania. Dzięki temu proces decyzyjny jest znacznie krótszy, ale ostateczna decyzja powinna należeć do człowieka – wyjaśniał prof. Maciej Marszałek.

Ekspert zwrócił również uwagę na zagrożenia wynikające z wykorzystania autonomicznych systemów bojowych, które mogą samodzielnie identyfikować cele. Podkreślał, że w przypadku decyzji o użyciu śmiercionośnej siły szczególnego znaczenia nabierają odpowiedzialność człowieka, zasady etyczne i prawo międzynarodowe.

Nowe technologie to również nowe zagrożenia

O przyszłości sztucznej inteligencji i jej powiązaniach z innymi przełomowymi technologiami mówił dr hab. Mariusz Antoni Kamiński, prof. ASZWoj, który prowadzi zajęcia także w WSPiA.

Jak wyjaśniał, prawdziwa rewolucja w systemie bezpieczeństwa będzie wynikała z połączenia sztucznej inteligencji z komputerami kwantowymi, zaawansowanymi systemami rozpoznania, technologiami kosmicznymi, autonomicznymi pojazdami i cyfrowymi modelami rzeczywistości.

– Sztuczna inteligencja niesie ogromne możliwości, ale również bardzo poważne zagrożenia. Jej największy potencjał polega na współdziałaniu z innymi przełomowymi technologiami. Musimy jednak pamiętać, że rozwiązania te mogą służyć zarówno zwiększaniu bezpieczeństwa, jak i budowaniu systemów masowej inwigilacji czy prowadzeniu działań dezinformacyjnych – zaznaczył prof. Mariusz Antoni Kamiński.

Ekspert przedstawił m.in. koncepcję tzw. cyfrowych bliźniaków, czyli wirtualnych modeli rzeczywistych obiektów i przestrzeni. W przyszłości rozwiązania te mogłyby umożliwiać służbom obserwowanie w czasie rzeczywistym całych obszarów działań, lokalizacji funkcjonariuszy, przemieszczania pojazdów oraz potencjalnych zagrożeń. Zwrócił również uwagę na rozwój komputerów kwantowych, który może stworzyć poważne wyzwania dla współczesnych systemów szyfrowania i ochrony informacji.

AI w Policji. Pomoc dla funkcjonariusza, ale nie jego zastępstwo

Praktyczne możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji w Policji przedstawił dr hab. Marek Fałdowski, prof. ASZWoj, wykładowca WSPiA. Jak wyjaśniał, wdrażanie AI w Policji wymaga nie tylko odpowiednich rozwiązań technologicznych, ale również przygotowania regulacji prawnych i procedur organizacyjnych. Jednym z kierunków rozwoju są systemy wspomagające funkcjonariuszy w analizie dokumentacji, materiałów dowodowych oraz ogromnych zbiorów danych gromadzonych w toku prowadzonych postępowań.

Szczególne zainteresowanie uczestników wzbudził przykład eksperymentu przeprowadzonego przez Pana Profesora ze studentami Akademii Sztuki Wojennej. Ich zadaniem było przygotowanie planu zabezpieczenia dużego wydarzenia. – Studenci, którzy nie mieli doświadczenia w przygotowywaniu takich dokumentów, wykorzystując sztuczną inteligencję, opracowali plan zabezpieczenia w ciągu zaledwie 35 minut. W swojej wypowiedzi Pan Profesor podkreślił, że doświadczonemu sztabowcowi przygotowanie podobnego dokumentu zajmowało wcześniej nawet cały dzień. Problem polegał jednak na tym, że spośród trzech grup tylko jedna zweryfikowała informacje wygenerowane przez sztuczną inteligencję – relacjonował dr hab. Marek Fałdowski.

Jak podkreślił ekspert, przykład ten pokazuje zarówno ogromne możliwości nowych technologii, jak i konieczność krytycznego podejścia do otrzymywanych wyników. – Sztuczna inteligencja pozostaje narzędziem. Może wspierać funkcjonariusza, przyspieszać analizę danych i podnosić skuteczność działań, ale nie może przejmować odpowiedzialności za podejmowane decyzje. Doświadczenia, intuicji i empatii człowieka nie da się zastąpić algorytmem – zaznaczył.

Sztuczna inteligencja usprawni wymiar sprawiedliwości

Istotną część debaty poświęcono również zastosowaniu sztucznej inteligencji w wymiarze sprawiedliwości i Służbie Więziennej. O doświadczeniach związanych z cyfryzacją tych obszarów mówił gen. Paweł Nasiłowski, były Dyrektor Generalny służby więziennej i ekspert w zakresie systemu dozoru elektronicznego.

Przedstawił rozwój nowoczesnych systemów informatycznych stosowanych w sądownictwie, w tym portalu informacyjnego sądów powszechnych oraz automatycznej transkrypcji rozpraw, analizy dokumentacji oraz rozwiązań wspomagających pracę sędziów i w konsekwencji całego wymiaru sprawiedliwości.

Szczególną uwagę Pan Generał poświęcił możliwościom wykorzystania AI w systemie dozoru elektronicznego. Jak wskazywał, nowoczesne algorytmy mogą w przyszłości pomagać w przewidywaniu potencjalnych naruszeń warunków odbywania kary, analizowaniu zachowań osób objętych monitoringiem oraz szybszym reagowaniu na powstające zagrożenia.

– Rozwój technologii daje wymiarowi sprawiedliwości możliwości, których jeszcze niedawno nie byliśmy w stanie sobie wyobrazić. Sztuczna inteligencja może analizować ogromne ilości dokumentów i wskazywać zależności, których odnalezienie zajmowałoby człowiekowi wiele godzin. Musimy jednak pamiętać, że jest to wyłącznie narzędzie wspomagające. Ostateczna decyzja zawsze musi należeć do człowieka – podkreślał gen. Paweł Nasiłowski.

Człowiek musi zachować kontrolę nad sztuczną inteligencją

Podsumowując debatę, eksperci zgodnie wskazywali, że dalszy rozwój sztucznej inteligencji jest nieunikniony, a jej znaczenie w systemie bezpieczeństwa będzie systematycznie rosło. Nowe technologie mogą zwiększać skuteczność działań służb, skracać czas reagowania na zagrożenia i wspomagać analizę skomplikowanych sytuacji. Jednocześnie uczestnicy podkreślali konieczność tworzenia odpowiednich zabezpieczeń prawnych, organizacyjnych i technologicznych, które pozwolą korzystać z potencjału AI bez ograniczania praw i wolności obywatelskich.

Zainteresowanie debatą wykazała również młodzież uczestnicząca w XIII Podkarpackim Młodzieżowym Święcie Bezpieczeństwa, która śledziła dyskusję ekspertów podczas transmisji w uczelnianej auli.

II posiedzenie Podkarpackiego Forum Myśli o Bezpieczeństwie pokazało, jak ważna jest współpraca środowiska akademickiego z przedstawicielami służb mundurowych i instytucji państwowych. Forum stanowi przestrzeń do wymiany doświadczeń, analizy współczesnych zagrożeń oraz wypracowywania rozwiązań służących zwiększaniu bezpieczeństwa państwa i jego obywateli.